شانزدهم مهر یادآور حمله ی جنایت کارانه رژیم بعثی عراق به شهر سومار در سال 1366 است که طی آن این شهر مرزی دو بار مورد هجوم شیمیایی صدامیان قرار گرفت که در نتیجه آن بیش از 700 نفر مصدوم و حدود 160 نفر هم شهید شدند.
این مناسبت در حالی است که در همین ایام دولت یازدهم با عوامل اصلی فروش سلاح های شیمیایی به عراق (آلمانها) در آمد و شد است و نه تنها خواستار عذرخواهی و جبران گوشه ای از این جنایت نمی شود بلکه پیش شرط ارتباط با اسرائیل را هم از سوی آلمانها بی پاسخ شایسته می گذارد!!
جالب اینجاست که دولتی ها در سفر به آلمان، امید دارند کشوری که بودجه قابل توجهی را برای هجمه فرهنگی به ایران اختصاص داده و کشتار صدها هزار مردم و رزمنده را به راه انداخته است، برای احیاء یک تالاب یا دریاچه خشک شده برای ایران دلسوزی و همکاری کند.
اولین گزارش استفاده از سلاح شیمیایی در جنگ تحمیلی به تاریخ 23 دیماه 1359 در منطقه هلاله و نی خزر (حوالی میمک) مربوط می شود که در جریان این حمله رژیم عراق از گاز تهوع آور استفاده کرد.
ارتش عراق در چهارمین ماه از تجاوز به خاک ایران در مقطعی که بعدها به تهاجم و اشغال نامگذاری شد با هدف درهم شکستن مقاومتهای پراکنده مردمی به طور نامنظم از گازهای شیمیایی استفاده کرد.
نظامیان عراقی از ضعف آفند و پدافندی نیروهای ایرانی در زمینه جنگ افزارهای شیمیایی و از طرف دیگر از تاکتیکهای نظامی ایران که بر نیروهای پیاده متکی بود اطلاع داشتند.
آنان برای اولین بار با هدف آزمایش و سنجش تأثیر این بمب ها بر رزمندگان اسلام در محورهای هلاله و نی خزر مبادرت ورزیدند.
در جریان این حمله ناجوانمردانه که در واقع آغاز جنگ شیمیایی عراق علیه رزمندگان ایران بود در 10 نفر از رزمندگان به شهادت رسیدند و بیش از 50 نفر به شدت مصدوم شدند.
اما در شانزدهم مهر ماه سال 1366 رژیم بعثی عراق شهر سومار را مورد هجوم شیمیایی خود قرار داد که طی آن بسیاری از هموطنان ایرانی به درجه رفیع شهادت نایل آمدند.
چندین بار سومار را بمباران شیمیایی کرده است که یکی از موردهای مهم آن مربوط به 25 دیماه سال 65 بعد از عملیات کربلای 5 در جنوب و 16 و 18 مهر 1366 در شمال سومار است.
در این حمله، یگانهای ارتش در سومار، نفتشهر و در سایر محورهایی که در مجموعه عمومی سومار محسوب میشدند مورد حمله شیمیایی قرار گرفتند.
عراق در این حمله مواضع تیپها، پدافند هوایی، پشتیبانی و حتی بیمارستان صحرایی ارتش را بمباران کرد که در این بمباران بیش از 200 نفر مصدوم و 20 نفر شهید شدند.
بمباران شیمیایی دو اردوگاه و بیمارستان ارتش در شهر سومار/ 700 مصدوم و 160 شهید به واسطه بمب های شیمیایی
در مرتبه دوم نیز عراق در 16 و 18 مهر 1366 شمال سومار شامل مقرهای ارتش، اعم از خطوط مقدم و پشتیبانی و حتی قرارگاه مقدم نزاجا را بمباران شیمیایی کرد و به موازات این بمبارانها در این دو روز دو اردوگاه جنگی را ناجوانمردانه بمباران کردند و مردم مستقر در این اردوگاهها را با استفاده از گاز اعصاب و خردل مصدوم کردند و بیش از 700 نفر اعم از مردم و نظامیان مصدوم شدند و بیش از 160 نفر هم شهید شدند، به نحوی که بیمارستان 501 ارتش در سومار را نیز بمباران کردند و 8 نفر از پزشکان آن از جمله شهید دکتر هجرتی اعزامی از بیمارستان لقمان الدوله به شهادت رسیدند.
گاز خردل یا سولفور موستارد یکی از شایعترین سلاح شیمیایی است که مورد استفاده قرارگرفته شده است و اگر چه این گاز به عنوان یک عامل تاولزا شناخته شده ولی تأثیرات شدیدی بر روی سلولهای اپیتلیال و عمدتاً از طریق مکانیسم الکیلاسیون بهجای میگذارد.
این گاز ابتدا در سال 1917 در بلژیک استفاده و مهمترین عوارض موضعی ناشی از گاز خردل التهابات پوستی شدید، نکروز بافت و کونـــــژ کتیویت راههای تنفسی است.
عوارض تنفسی و چشمی ناشی از گاز خردل ممکن است سال ها بعد از تماس اولیه با عامل ادامه یابد. هنوز پادزهر مناسب و مؤثری بر علیه آن شناخته نشـــده و درمان عوارض آن عمدتاً به صورت علامتی انجام میشود به همین دلیل جلوگیری از تماس عامل با بافتهای بدن مؤثرترین راه مقابله با گاز خردل است.
عراق علاوه بر بمب و راکت بوسیله توپخانه این مناطق را آماج حملات شیمیایی خود قرار داده بود، این عملیاتهای شیمیایی عراق به قصد جلوگیری از عملیاتهای آفندی ایران صورت میگرفت تا توان نیروها را ضعیف کند.
معاون سازمان منع سلاح های شیمیایی سازمان ملل متحد در 22 اردیبهشت سال 78 در تهران گفت: وجود یکصدهزار مجروح شیمیایی در ایران علاوه بر تحمیل هزینه های هنگفت اقتصادی و اجتماعی یک تراژدی انسانی است.
به طور کلی نیز تعداد حملات شیمیایی رژیم بعثی عراق به ایران 572 مرتبه بود که از این تعداد 165 بار توسط توپخانه، 79 بار توسط خمپاره، 14 بار توسط هلی کوپتر و 3 واحد توسط کاتیوشا شلیک شد.
عراق در طول جنگ 286 مورد عامل تاولزا، 143 مورد اعصاب و روان، 81 مورد سیانور، 48 مورد خفهکننده، 8 مورد فسفری و ناپالم و 6 مورد نیز عامل ناتوانکننده استفاده کرد که به عنوان نمونه در حمله شیمیایی به سردشت هفت هزاو 800 نفر مصدوم شدند. ولی اینکه آیا آمارها واقعی است یا خیر باید بگویم می توان گفت غیر از آمارهایی که ارائه شده (80 هزار جانباز شیمیایی ثبت شده در کشور) هم اکنون 250 هزار نفر مصدوم شیمیایی هستند. یعنی اینکه تمام رزمندههایی که در مناطق فاو، حلبچه و جزیره مجنون شرکت کرده بودند شیمیایی شدهاند.
سکوتی با طعم حمایت و فروش سلاح شیمیایی به رژیم عراق/ سازمان ملل تماشاچی بمباران شیمیایی علیه مردم ایران
در اعتراض به بمباران شیمیایی عراق در 16 مهرماه در سومار، وزیرخارجه وقت ایران در نامهای به دبیرکل سازمان ملل متحد "خاویر پرز دکویار" رسماً اعتراض خود را اعلام کرده و ضمن اعتراض درخواست کرد که گروهی از کارشناسان سلاح شیمیایی سازمان ملل جهت مشاهده آثار جنایت به منطقه اعزام شوند و عراق را محکوم کند. ولایتی خواستار تنبیه عراق و همچنین جلوگیری از تکرار چنین اقداماتی در آینده و جلوگیری از ارسال مواد اولیه و تجهیزات از کشورهای دیگر به عراق شد.
استفاده از سلاحهای شیمیایی موضوع بحث بسیاری از محافل دیپلماتیک و بین المللی نیز بود. در مارس سال 1986 دبیر کل وقت سازمان ملل، خاویر پرز دکوئیار به طور رسمی عراق را متهم به استفاده از سلاح های شیمیایی علیه ایران کرد.
در این خصوص وی به گزارش ارائه شده توسط کارشناسان سازمان ملل که در فوریه همان سال برای بررسی موضوع سلاحهای شیمیایی به ایران سفر کرده بودند، استناد کرد.
دبیر کل به صراحت از رژیم عراق خواست به نقض پروتکل سال 1925 ژنو که عراق نیز عضو آن است، پایان دهد. گزارش ارائه شده توسط بازرسان سازمان ملل تاکید داشت که رژیم عراق از سلاحهای شیمیایی در جنگ علیه ایران استفاده کرده است.
با این وجود رژیم عراق این موضوع را انکار می کرد و متاسفانه سیاستگذاران غربی ترجیح می دادند در این باره سکوت کنند. ولی وقتی که بدن مصدوم و تاول زده رزمندگان ایرانی از کنار کرخه و شلمچه برای درمان به کشورهای اروپایی اعزام شدند، دایره شواهد و مدارک دال بر استفاده غیرانسانی رژیم عراق از مواد شیمیایی که توسط شرکت های غربی در اختیار آن قرار داده شده بود، تکمیلتر و باعث شد که اعتراضات محدودی در خصوص این فاجعه شکل گیرد.
سفیر وقت آمریکا در بغداد: فروش تسلیحات کشتار جمعی به عراق قابل توجیه بود/ نگران تهدید عربستان و منطقه خلیج فارس بودیم
کشورهای غربی که نگران موفقیت های ایران بودند، اجازه دادند عراق از سلاحهای شیمیایی در جنگ علیه ایران استفاده کند، کشورهای غربی حتی حاضر نشدند عراق را به خاطر کاربرد سلاح شیمیایی علیه کردهای این کشور به سزای اعمالش برسانند.
روزنامه واشنگتن پست بعد از 20 سال در مقالهای با عنوان "آمریکا نقش کلیدی در ساخت تسلیحات شیمیایی عراق داشت" مینویسد:
جانبداری آمریکا از عراق در سند اداری 14 مورخ 26 نوامبر 1983 شورای امنیت ملی ثبت شده است. این یکی از تصمیمات سیاست خارجی زمان ریگان بود که هنوز به صورت محرمانه باقی مانده است به گفته مقامات سابق آمریکا این دستورالعمل تاکید میکند که امریکا باید هر کاری که لازم است قانوناً انجام دهد تا از شکست عراق در جنگ با ایران جلوگیری کند این دستورالعمل ریاست جمهوری در حالی صادر شد که گزارشهای مبنی بر استفاده عراق از گاز شیمیایی منتشر میشد.
همچنین در این مقاله به نقل از "دیوید نیوتن" سفیر سابق آمریکا در بغداد که روابط دو کشور را از سطح نازل به بالاترین سطح ارتقاء داد مینویسد:
اصولا این سیاست (فروش تسلیحات کشتار جمعی به عراق) قابل توجیه بود. ما نگران بودیم مبادا عراق در جنگ با ایران شکست بخورد زیرا در آن صورت عربستان و منطقه خلیج فارس مورد تهدید قرار میگرفت.
برخورد مجامع و سازمانهای بین المللی نیز در این رابطه بهتر از برخورد دولتهای دیگر نبود. با توجه به این که در سال 1980، مجمع عمومی طی قطعنامهای درخواست کرده بود که تحقیقات بیطرفانهای برای بررسی اتهامات مربوط به استفاده از جنگ افزارهای شیمیایی در نقاط مختلف جهان به عمل آید، هیچ گاه شورای امنیت سازمان ملل اقدام عملی موثری انجام نداد.
علیرغم این که در طول جنگ تحمیلی بین سالهای1984 تا 1988 هفت بازرسی از طرف تیمهای بازرسی سازمان ملل انجام شد، 6 تیم به مناطق خلیج (مناطق جنگی) فرستاده شد و یک تیم هم قربانیان تسلیحات شیمیایی را در بیمارستانهای انگلیس، بلژیک و آلمان ملاقات کرد.
اما شورای امنیت به صدور 4 بیانیه و 2 قطعنامه اکتفا کرد:
1ـ بیانیه 30 مارس 1984 که صرفاً به محکوم کردن کاربرد سلاح شیمیایی اکتفا کرد.
2ـ بیانیه 25 اوریل 1985 که اذعان کرده بود سلاح شیمیایی علیه نیروهای ایران به کار رفته است.
3ـ بیانیه 21 مارس 1986 که برای نخستین بار از عراق به عنوان به کاربرنده سلاح شیمیایی یادکرد و کاربرد این سلاح را محکوم کرد.
4ـ بیانیه 14 مه 1987 که اشاره میکند غیر نظامیان در ایران بر اثر سلاحهای شیمیایی مجروح شدند.
در مجموع این بیانیهها نشان دهنده عدم رعایت بیطرف از سوی شورای امنیت در مخاصمه میان ایران و عراق است. شورا علاوه بر بیان ارتباط موضوع قطعنامهها با کل جنگ تا حد ممکن از محکوم کردن صریح دولت عراق خودداری کرده و فقط در مواردی به دلیل گستردگی جنایت عراق مجبور شده تا نام آن کشور را ذکر کند اما هیچ ضمانت اجرایی را مورد توجه قرار نداده است.
منبع : راه دانا
